Hedef
| # | Bu derste hedefin |
|---|---|
| 1 | Penasız, parmaklarla çalmak: p (başparmak) bas tellerinde, i m a G, B ve ince e tellerinde. |
| 2 | Akoru basılı tutup notalarını tek tek çalmak (arpej) ve tellerin birlikte tınlamasını sağlamak. |
| 3 | Üç kalıbı (p i m a · p i m i a i m i · p+a i m i) C, Am, Em ve G üzerinde çalmak. |
| 4 | 21 ölçülük etüdü 70 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalmak. |
Ön koşullar
| # | Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın |
|---|---|
| 1 | C, Am, Em ve G akorlarını temiz basabiliyor ve aralarında 1’de geçebiliyorsun. |
| 2 | Sekizlikleri “1 ve 2 ve” diye sayabiliyorsun. |
Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.
Açıklama
Önce dinle: etütte akorlar strum ile değil, nota nota çalınıyor; her notanın üstünde bir öncekinin hâlâ tınladığını duyuyorsun. Akorun notalarını tek tek çalmaya arpej denir. Parmaklarla çalmak (fingerstyle) arpejin en doğal yoludur, çünkü her parmak kendi teline hazır bekler.
Çalan elin parmakları klasik gitardan gelen harflerle gösterilir:
| Harf | Parmak | Tel |
|---|---|---|
| p | başparmak | bas telleri: 6, 5 (ve 4) |
| i | işaret | 3. tel (G (Sol)) |
| m | orta | 2. tel (B (Si)) |
| a | yüzük | 1. tel (ince e) |
Serçe parmak kullanılmaz; gövdenin üstünde serbest kalabilir.
Duruş: Çalan elini ses deliğinin (ya da elektroda manyetiklerin) üstüne getir. Bilek hafifçe kavisli ve gevşek; i, m ve a kendi tellerine hafifçe değsin. Başparmak diğer parmakların önünde, bas tellerinin üstünde durur. Böylece başparmak ile i birbirine çarpmaz.
Hareket: i, m ve a teli avucuna doğru, yukarı çeker (parmak orta eklemden bükülür). Başparmak ise teli aşağı, yere doğru iter. Elin kendisi hareket etmez; yalnızca parmaklar.
Bas notası: Başparmak her akorun kökünü çalar: C ve Am’de A (La) teli (C’de 3. perde, Am’de boş), Em ve G’de kalın E (Mi) teli (Em’de boş, G’de 3. perde).
Akoru her zaman tamamen bas, yalnızca bazı telleri çalsan bile. Parmaklarını akordan kaldırma: arpejin güzelliği notaların üst üste tınlamasından gelir.
Tabda notaların üstündeki p i m a harflerine bak. Etüt beş bölüm:
| Bölüm | Ne oluyor |
|---|---|
| A (ölçü 1-4), kalıp 1 | p i m a, iki kez. Notalar alttan üste. |
| B (5-8), kalıp 2 | p i m i a i m i. İşaret parmağı her “ve”de G teline döner. |
| C (9-12), kalıp 3 | p+a i m i, iki kez. Çimdik (pinch): başparmak ve a aynı anda. |
| D (13-20), etüt | kalıplar ölçüden ölçüye değişir. |
| Son (21) | C, dört parmak birlikte. |
Akor yürüyüşü her bölümde aynı: C - Am - Em - G. Geçişlerde ortak parmağı kullan: C’den Am’e yalnızca yüzük parmağı taşınır; Am’den Em’e orta parmak D telinde kalır; Em’den G’ye işaret parmağı A telinde kalır. G’den C’ye üç parmak da taşınır; en büyük geçiş bu.
Bu derste strum şeridi gizli; ritmi tabın altındaki kirişlerden oku.
Alıştırmalar
| Metronom | Tekrar / süre | Geçme kriteri |
|---|---|---|
1. Boş tellerde p i m a Akor basmadan, boş tellerde kalıp 1’i çal: p kalın E telinde, sonra i, m, a. Gözlerin kapalı, yalnızca dokunarak. | ||
| 50 → 70 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 ölçü. | Dört nota eşit yükseklikte; başparmak ile i çarpışmıyor. |
2. Kalıplar tek tek Döngüyü sırayla 1-4, 5-8 ve 9-12. ölçülere kur. | ||
| 50 → 70 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Her parmak kendi telinde; akor değişimi 1’de, başparmakla birlikte. |
3. Etüt bölümü Döngüyü 13-21. ölçülere kur. Kalıp değişimlerini önce metronomsuz, sesli söyleyerek çal (“iki, iki, iki, bir, üç, üç, bir, iki”). | ||
| 50 → 70 BPM, 5’er artır. | Her tempoda 4 tur. | Kalıp değişirken ritim hiç aksamıyor. |
4. Tüm etüt ve esneme hedefi 21 ölçünün hepsini baştan sona çal. | ||
| 50 → 70 → 80 BPM. | 70 BPM’de 4 tur üst üste hatasız; hazırsan 80 BPM’de 2 tur. | 70 BPM’de dört temiz tur. 80 BPM bir esneme hedefi; zorlarsa 70’te kal. |
5. Kendi kalıbın (isteğe bağlı) p ölçünün 1’inde kalsın, geri kalan yedi sekizliği i, m ve a ile kendin diz (örneğin p a m i a m i m). C - Am - Em - G üzerinde dene; beğendiğini kâğıda yaz. | ||
Sık yapılan hatalar
| Belirti | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Başparmak ile işaret parmağı çarpışıyor | başparmak elin içinde, parmakların arkasında | başparmağı öne, bas tellerinin üstüne al; el hafif “L” şekli yapsın. |
| Notalar çok kısa, akor tınlamıyor | basan el parmakları kaldırıyor ya da çalan parmak teli hemen susturuyor | akoru ölçü boyunca tut; çaldıktan sonra parmağı telden uzaklaştır, üstünde bırakma. |
| a parmağının notası çok yüksek ya da çok zayıf | parmaklar farklı kuvvetle çekiyor | yavaş tempoda yalnızca eşitliğe odaklan. |
| Başparmak yanlış bas telini çalıyor | kök sesin yeri belirsiz | her akordan önce kökü göster: C ve Am’de A teli, Em ve G’de kalın E. |
| Çimdikte iki nota ayrı geliyor | başparmak ve a sırayla hareket ediyor | ikisini birbirine doğru, tek bir “kapanma” hareketiyle çek. |
| El tellerin üstünde zıplıyor | parmaklar yerine bütün el hareket ediyor | bileği sabit tut; hareket yalnızca parmak eklemlerinden. |
Kontrol listesi
| Yapabiliyorum | Madde |
|---|---|
| p, i, m ve a’nın hangi telleri çaldığını bakmadan biliyorum. | |
| Başparmak her akorda doğru kök sesi çalıyor. | |
| Arpejde akoru basılı tutuyorum, teller birlikte tınlıyor. | |
| Üç kalıbı da ezbere, eşit sekizliklerle çalabiliyorum. | |
| Tüm etüdü 70 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalabiliyorum. |
İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun