TRENKahve ısmarla

Efektler ve ton tasarımı

Pedallar için pratik bir rehber: drive (overdrive, distortion, fuzz), zaman efektleri (delay, reverb) ve modülasyon (chorus, phaser, flanger); alışılmış pedal sırası, başlangıç ayarları ve hangi türün neyi kullandığı. Etüt, temiz ve distorsiyonlu seste nasıl farklı çaldığını gösterir.

  • 60 → 84 → 100 BPM
  • 40 dk
  • Akustik ve elektro
Seviye 4 · Ders 13Efektler ve ton tasarımı
Tab hazırlanıyor
Klavye · şu an çalan notalar
Ölçü 1 / 24

Ölçü 1 · Em7

Temiz ses. Em7 (022030): işaret A 2, orta D 2, yüzük B (Si) 3. Yüzük parmak bütün bölüm boyunca B 3'te kalır.

Tab okuma

'let ring' çizgisi: notalar birbirinin üstüne tınlar. Gerçek bir delay ya da reverb bu tınlamayı daha da uzatırdı.

Ritim

Sekizlik arpej, aşağı-yukarı. mp: yumuşak, temiz seste her nota duyulur.

Ölçüye tıkla: sahne donar, notaları tek tek incele · Shift + tıkla: döngü aralığı · Boşluk çal/durdur · ← → ölçü · L döngü · M metronom · C sayım · + − tempo · Esc devam

Tüm ölçü notları
  1. Ölçü 1 / 24

    Temiz ses. Em7 (022030): işaret A 2, orta D 2, yüzük B (Si) 3. Yüzük parmak bütün bölüm boyunca B 3'te kalır.

    'let ring' çizgisi: notalar birbirinin üstüne tınlar. Gerçek bir delay ya da reverb bu tınlamayı daha da uzatırdı.

    Sekizlik arpej, aşağı-yukarı. mp: yumuşak, temiz seste her nota duyulur.

  2. Ölçü 2 / 24

    Cadd9 (x32033): orta A 3, işaret D 2, yüzük B 3, serçe ince e 3. Yüzük yerinde kalır.

    Arpej 5. telden başlar; kalın E (Mi) teli çalmaz. Chorus bu tür açık akorlara genişlik katar.

    Akor değişimi 1'de; son sekizlikte parmaklar zaten yolda.

  3. Ölçü 3 / 24

    G (320033): orta kalın E 3, işaret A 2, yüzük B 3, serçe ince e 3. Cadd9'dan yalnızca iki parmak bir tel kayar.

    Altı telin hepsi: 6-5-4-3-2-1, sonra 2-3.

    Notaların eşit yükseklikte olsun; temiz ses dengesizliği saklamaz.

  4. Ölçü 4 / 24

    D (xx0232): işaret G 2, yüzük B 3, orta ince e 2. Yüzük yine B 3'te.

    Yalnızca dört ince tel: 4-3-2-1-2-3-4-3.

    Sonraki ölçüde strum başlar; son notayı tınlat ve 1'de akor vur.

  5. Ölçü 5 / 24

    Em7 strum. Temiz seste tam akorlar güzel: altı tel, açık sesler.

    Yukarı vuruşlar ince üç teli çalar.

    D (u) D U (d) U D U, mp. Parantezli vuruşlar boş geçiş.

  6. Ölçü 6 / 24

    Cadd9. Penayı gevşek tut; temiz seste vuruşun gücü doğrudan duyulur.

    Kalın E teli çalınmaz; aşağı vuruşu A telinden başlat.

    Aynı kalıp, aynı yumuşaklık.

  7. Ölçü 7 / 24

    G, mf: daha güçlü ama hâlâ temiz. Davul geçişine doğru büyü.

    Dinamik işareti mf: orta güç.

    Penayı biraz daha derin sür; kolun hızı değişmez.

  8. Ölçü 8 / 24

    D. Sonra distorsiyon geliyor: oynatıcının ses menüsünden distorsiyonu seç.

    Sonraki bölümde akorlar power chord'a dönüşür: daha az tel.

    Davul 4'te on altılık trampet geçişi yapar.

  9. Ölçü 9 / 24

    Drive: aynı akorlar, power chord olarak. E5 = boş kalın E + A 2 (orta) + D 2 (yüzük).

    Aksanlı vuruşlar açık, diğerleri P.M.: 1, 2'nin ve'si ve 4'te aksan (3-3-2).

    Hep aşağı vuruş. Distorsiyonda tam akor çamurlaşır; iki-üç tel ve avuç kontrolü yeter.

  10. Ölçü 10 / 24

    C5 (x355xx): işaret A 3, yüzük D 5, serçe G 5. Diğer telleri işaretin alt yüzü sustursun.

    3-5-5: kök, beşli, oktav.

    Aksanlarda avucu kaldır, sonra hemen tellere geri koy.

  11. Ölçü 11 / 24

    G5 (355xxx): işaret kalın E 3, yüzük A 5, serçe D 5. C5'ten bir tel aşağı, aynı şekil.

    Kök 6. telde; şekil C5 ile aynı.

    Distorsiyonda gürültü artar: çalmadığın anlarda basan eli gevşetip telleri sustur.

  12. Ölçü 12 / 24

    D5 (x577xx): işaret A 5, yüzük D 7, serçe G 7.

    5-7-7. Şekil yine aynı, kök A telinde.

    Bas sekizliklerle seninle aynı anda çalar: tek bir blok.

  13. Ölçü 13 / 24

    E5 yine; bu sefer 1'de ve 3'te dörtlük, açık. Distorsiyonun sustain'ini dinle.

    Açık dörtlükler aksanlı, aradaki sekizlikler P.M.

    Uzun-kısa-kısa: 1 . 2 ve | 3 . 4 ve.

  14. Ölçü 14 / 24

    C5. Açık vuruşta akor tınlarken avucu hemen indirme; dörtlüğü tam say.

    13. ölçünün ritmi, C5'te.

    Kick 1'de, 1'in ve'sinde, 3'te ve 3'ün ve'sinde; açık vuruşlar 1'de ve 3'te onunla.

  15. Ölçü 15 / 24

    G5, aynı ritim.

    355 şekli, kök kalın E 3.

    Açık ve palm mute'lu vuruşlar arasındaki fark büyük olsun: drive'ın dinamiği budur.

  16. Ölçü 16 / 24

    D5, 3-3-2 kalıbına dönüş. Sonraki bölüm tek notalı lead.

    12. ölçüyle aynı.

    Davul tomlarla iner; lead 1'de başlar.

  17. Ölçü 17 / 24

    Drive'da lead: E minör pentatonik 12. perdede. İşaret 12, yüzük 14, serçe 15. Uzun notada vibrato.

    B 12 (B), B 15 (D), ince e 12 (E). Distorsiyon notaları uzun tutar; temizde bu ikilik çabuk söner.

    Dörtlük, dörtlük, ikilik. Az nota, çok sustain.

  18. Ölçü 18 / 24

    İnen bir cümle: ince e 15 (G), 12 (E), B 15 (D), G 14 (A).

    Dört dörtlük. Çalmadığın telleri avuç ve işaretin alt yüzü sustursun.

    Drive'da susturma her şeydir: boş teller burada uğultuya dönüşür.

  19. Ölçü 19 / 24

    G 14'te tam bend: A'dan B'ye. Yüzük bükerken orta ve işaret arkadan iter.

    Bend sekizlikte çıkar, bağlı nota bend'i tutar (yeniden çalınmaz). Sonra G 12 ve D 14 vibratoyla.

    Bend 1'de, bağlı tutuş 1'in ve'sinden 2'nin ve'sine; G 12 2'nin ve'sinde.

  20. Ölçü 20 / 24

    D 12 (D), D 14 (E), D 12, sonra A 12 (A) vibratoyla. Sonra temize dön: ses menüsünden temiz sesi seç.

    Son nota ikilik ve dalgalı çizgi: vibrato.

    Davul geçişi; sonraki bölüm sakin ve temiz.

  21. Ölçü 21 / 24

    Temiz seste 12. perde armonikleri: kalın E, D, G, B telleri. Birlikte bir Em7 tınısı verir.

    <12> = doğal armonik, 'let ring' ile: dördü üst üste tınlar. Reverb burada çok yakışırdı.

    Dört dörtlük, mp. Parmağı tele dokundur, çal, hemen kaldır.

  22. Ölçü 22 / 24

    Cadd9 arpejiyle geri dönüş, 2. ölçüdeki gibi.

    2. ölçüyle aynı.

    Harmoniklerin üstüne tınlamaya bırak; temiz ses ve tınlama, delay'in yaptığını taklit eder.

  23. Ölçü 23 / 24

    D arpeji, 4. ölçüdeki gibi.

    4. ölçüyle aynı.

    Son sekizlikte Em7'ye hazırlan.

  24. Ölçü 24 / 24

    Em7, tek ve yavaş bir vuruş, p. Sönene kadar tınlasın.

    Tam nota: dört vuruş.

    1'de çal ve dinle; davul crash'le seninle biter.

Hedef

#Bu derste hedefin
1Üç büyük efekt ailesini (drive, zaman, modülasyon), her birinin ne yaptığını ve kabaca nasıl ayarlandığını bilmek.
2Alışılmış pedal sırasını ve neden böyle olduğunu bilmek.
3Aynı yürüyüşü temiz (tam akorlar, tınlayan arpejler, dinamik) ve drive ile (power chord, palm mute, lead için sustain) çalmak.
424 ölçülük etüdü 84 BPM’de dört tur üst üste hatasız çalmak.

Ön koşullar

#Başlamadan önce yapabiliyor olmalısın
1Amfinin temel düğmelerini (gain, volume, EQ) biliyorsun.
2Power chord’ları palm mute ve aksanla, arpejleri tınlatarak çalabiliyorsun.
3Minör pentatonik kutuda bend ve vibrato yapabiliyorsun.

Bunlardan biri eksikse önce Atlas sayfasındaki ilgili kavrama göz at.

Açıklama

Önce dürüst bir not: oynatıcıda üç gitar sesi var: temiz elektro, distorsiyonlu elektro ve akustik. Delay, reverb ya da chorus efekti yok. Bu yüzden etüt pedalların kendisini göstermez; sesle birlikte çalışının nasıl değiştiğini gösterir. A ve D bölümlerini temiz seste çal; B bölümünden önce oynatıcının ses menüsünü distorsiyona geçir, D bölümünden önce yine temize dön. Pedalın ya da efektli bir amfin varsa aşağıdaki ayarları etüt üzerinde dene.

Üç aile

1. Drive: overdrive, distortion, fuzz. Sinyali doygunluğa iter: ses kalınlaşır, daha uzun tınlar ve hırıltı kazanır.

BölümNe oluyor
Overdrivehafif, sesi açılmış bir lambalı amfi gibi. Pena gücüne tepki verir: yumuşak çalınca neredeyse temiz, sert çalınca kırılır. Blues, klasik rock, country soloları. Başlangıç: gain saat 9-10 civarı, tone saat 12, level biraz yüksek. Pek çok gitarist onu zaten crunch olan bir amfinin önünde boost olarak kullanır.
Distortiondaha sert ve daha sıkışık, dinamik aralığı dar. Hard rock, punk, metal. Başlangıç: gain saat 1-2 civarı; middle’ı çok kısma, yoksa gitar grubun içinde kaybolur.
Fuzzen eski ve en vahşisi, vızıldayan bir kare dalga sesi. 60’lar rock’ı, garaj, stoner, bazı indie.

2. Zaman efektleri: delay ve reverb.

  • Delay çaldığını tekrarlar. Üç düğme: time (tekrarlar arası süre), feedback (kaç tekrar), mix (ne kadar yüksek). Kısa bir slapback (yaklaşık 80-120 ms, tek tekrar) rockabilly ve country sesidir. Şarkının temposuna oturan bir delay müzikal duyulur: bir vuruş = 60000 ÷ BPM milisaniye. Bu dersin 84 BPM’inde bir dörtlük yaklaşık 714 ms, bir sekizlik 357 ms, çok sevilen noktalı sekizlik ise 536 ms’dir; düz sekizlik arpejleri pırıl pırıl bir on altılık desenine çevirir. Başlangıç: 2-3 tekrar, mix %20-30.
  • Reverb bir mekânı taklit eder: küçük bir odadan büyük bir salona. Spring reverb klasik surf ve blues sesidir; plate ve hall daha yumuşaktır. Başlangıç: mix düşük; fazla reverb gitarı mikste geriye iter.

3. Modülasyon: chorus, phaser, flanger (ve tremolo, vibrato). Sesin perdesini, fazını ya da yüksekliğini yavaşça değiştirerek onu hareketlendirir.

  • Chorus: birbirinden hafifçe kaymış iki gitar gibi: geniş ve parıltılı. 80’ler pop’u ve new wave, temiz arpejler, bazı grunge verse’leri.
  • Phaser: dönen, “vuuş” diye süpüren bir ses. Funk ritim partileri, 70’ler rock’ı.
  • Flanger: daha güçlü, jet uçağı gibi bir süpürme. Az kullan, bir bölüm için.
  • Tremolo: ses yüksekliği nabız gibi atar. Surf, indie, baladlar.
  • Başlangıç: rate yavaş, depth orta. Hızlı ve derin ayar deniz tutmuş gibi duyulur.

Pedal sırası

Gitardan amfiye alışılmış zincir:

  1. Akort cihazı (en temiz sinyali alır; çoğu akort ederken çıkışı susturur).
  2. Kompresör (dinamiği eşitler; funk ve country’de sevilir).
  3. Wah / filtre.
  4. Drive: overdrive, distortion, fuzz. İki tane üst üste kullanıyorsan genellikle hafif olan önce gelir.
  5. Modülasyon: chorus, phaser, flanger.
  6. Delay.
  7. Reverb (en sonda, çünkü her şeyin içinde çalındığı “oda” odur).

Neden bu sırayla? Drive, kendisine ulaşan her şeyi yükseltir ve değiştirir. Distorsiyon pedalının önündeki bir delay her tekrarı distorsiyona sokup bulamaca çevirir; arkasında olursa tekrarlar net kalır. Reverb için de aynısı geçerli. Bunlar kanun değil, başlangıç noktası: örneğin pek çok gitarist phaser’ı drive’ın önüne koymayı sever. Amfinde efekt döngüsü (effects loop) varsa modülasyon ve zaman efektleri oraya, amfinin kendi distorsiyonundan sonraya gider.

Hangi tür neyi kullanır

Tür Tipik ses
Blues hafif overdrive ya da crunch amfi, biraz spring reverb
Klasik rock crunch ya da overdrive, sololarda bazen delay
Hard rock, metal yüksek gain distortion, çoğu zaman noise gate; lead’lerde delay
Funk temiz, kompresör, wah ya da phaser
Country temiz ya da hafif overdrive, kompresör, slapback delay
80’ler pop, new wave chorus ve delay ile temiz
Ambient, post-rock temiz, bol delay ve reverb
Grunge, indie fuzz ya da distortion; temiz verse’lerde chorus

Temiz çalmak ve drive ile çalmak (etüt)

BölümNe oluyor
A bölümü (1-8), temizEm7 - Cadd9 - G - D üzerinde tam, açık akorlar ve tınlayan arpejler. Yüzük parmağın dört akorda da B (Si) 3’te kalır. Temiz seste her nota ve gücündeki her değişim duyulur; dinamiği çalan elin verir: mp, sonra mf.
B bölümü (9-16), driveaynı yürüyüş power chord olarak (E5, C5, G5, D5), hep aşağı vuruş, 3-3-2 aksanlı palm mute. Distorsiyonda üçlülü tam bir akor çamurlaşır ve susturulmamış her tel gürültü ekler; az tel ve sıkı bir avuç kuraldır. Dinamik, susturulmuş ve açık vuruşlar arasındaki zıtlıktan gelir.
C bölümü (17-20), drive lead12. perdede E minör pentatonikte kısa bir melodi, tam bend ve vibratoyla. Uzun notaların ve bend’lerin şarkı söylemesini distorsiyonun sustain’i sağlar.
D bölümü (21-24), temiz12. perde armonikleri, arpejler ve son, yumuşak bir Em7. Delay ya da reverb tam burada parlardı.

Alıştırmalar

MetronomTekrar / süreGeçme kriteri
1. Temiz bölüm (ölçü 1-8), temiz ses

Temiz seste döngüyü 1-8’e kur.

60 → 84 BPM, 6’şar artır.Her tempoda 4 tur.Arpej notaları eşit şekilde birbirinin üstüne tınlıyor, yüzük parmak B 3’ten hiç kalkmıyor ve mp’den mf’ye geçiş duyuluyor.
2. Drive bölümü (ölçü 9-16), distorsiyon

Oynatıcıyı distorsiyona geçir ve döngüyü 9-16’ya kur.

60 → 84 BPM, 6’şar artır.Her tempoda 4 tur.Tınlamaması gereken hiçbir tel tınlamıyor; aksanlı vuruşlar belirgin şekilde açık, diğerleri sıkı.
3. Karşılaştırma

1-4. ölçüleri distorsiyonda, 9-12’yi temiz seste çal. Dinle: tam arpej akorları distorsiyonda bulanıklaşır, power chord’lar temiz seste ince ve küçük duyulur. Çalış biçimi bu yüzden sesle birlikte değişir.

——İki durumda neyin değiştiğini birer cümleyle anlatabiliyorsun.
4. Drive lead (ölçü 17-20)

Distorsiyon, döngü 17-20.

60 → 84 BPM, 6’şar artır.Her tempoda 4 tur.Bend B’ye varıyor (G 16 ile karşılaştır) ve uzun notalarda vibrato eşit.
5. Etüdün tamamı

1-24. ölçüleri çal ve 9. ile 21. ölçülerde sesi değiştir (ya da önce hepsini temiz, sonra distorsiyonlu çal).

60 → 84 BPM (zorlayıcı hedef: 100).Üst üste 4 tur.84 BPM’de dört temiz tur.
6. Kendi tonun (isteğe bağlı, kendi ekipmanınla)

Pedalın ya da multi-efektin varsa: A bölümü için chorus ve noktalı sekizlik delay’li (84 BPM’de 536 ms) temiz bir ses, C bölümü için kısa delay’li bir distorsiyon kur. Ayarları yeniden bulabilmek için not al.

Sık yapılan hatalar

BelirtiNedenÇözüm
Distorsiyonlu akorlar bulamaç gibiçok fazla tel ya da üçlülü akorlarpower chord kullan, diğer telleri parmaklarının alt yüzüyle sustur.
Drive bölümünde gürültü ve uğultuvuruşlar arasında boş teller tınlıyorçalmadığın her an basan eli gevşet; noise gate yardım eder ama susturmanın yerini tutmaz.
Temiz bölüm cansız duyuluyorher vuruş aynı güçtedinamik kullan: 5-6’da daha yumuşak, 7-8’de daha güçlü.
Delay her şeyi bulanıklaştırıyormix çok yüksek ya da tekrarlar şarkının temposunda değilsüreyi BPM’den hesapla, mix’i %20-30 civarında tut.
Lead temiz seste sönüp gidiyortemiz seste sustain daha azbu normal; temiz seste daha kısa notalar kullan ya da onları reverb’e taşıt.
Fazla gainses tek başına kalın ama grupta kayboluyorakorlar net kalana kadar gain’i kıs; daha çok ses, daha az gain.

Kontrol listesi

YapabiliyorumMadde
Drive, zaman ve modülasyon efektlerinin ne yaptığını anlatıp her birinden bir örnek verebiliyorum.
Alışılmış pedal sırasını ve drive’ın neden delay ile reverb’den önce geldiğini biliyorum.
Bir delay süresini tempodan hesaplayabiliyorum.
A bölümünü temiz seste tınlatma ve dinamikle, B bölümünü drive ile sıkı palm mute’la çalabiliyorum.
Etüdün tamamını 84 BPM’de dört tur üst üste çalabiliyorum.

İşaretlediğin dersler ve gördüğün kavramlar yalnızca bu tarayıcıda saklanır; hesap yok. Senin yolun